En Sıcak Konular

Besinlerdeki demirden faydalanın!

18 Mayıs 2010 13:43 tsi
Besinlerdeki demirden faydalanın! Besinlerdeki demirden ne derecede yararlanabiliyoruz?

Prof. Dr. Erdem Yeşilada'nın yazısı:

Demir insan beslenmesinde temel eser elementlerden biridir. Normal bir yetişkin erkekte 3-4 gr kadar demir bulunmaktadır. Bunun yüzde 60’ı kanda alyuvarlarda hemoglobin halinde ve yüzde 10’u kas dokusunda miyoglobin şeklindedir. Vücuda yeterli demir emiliminin sağlanamaması ya da adet dönemleri gibi sık aralıklarla tekrarlayan kan kaybına bağlı olarak ortaya çıkan demir yetersizliği anemisi, dünyada gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde yaygın bir beslenme sorunu olarak gösterilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde 15 yaş altı çocuklar ve her yaş grubundaki kadınlarda risk daha yüksektir. Bu nedenle, vücutta emilebilir demir türevlerinin beslenme yoluyla verilmesi önerilmektedir. Uygun beslenme programları geliştirilebilmesi için gıdalardaki demirin vücuda ne derecede ve hangi koşullarda emilebildiğini bilmek gerekir.

PORTAKAL SUYU İÇİN

Gıdalarda başlıca iki demir tipi bulunmaktadır; ‘hemik-demir’ balık, tavuk, sığır gibi hayvansal kaynaklı gıdalarda, ‘hemik olmayan-demir’ ise bitkisel kaynaklarda bulunan tiplerdir. Et kaynaklı demir, bitkisel kaynaklı demire oranla daha yüksek bir emilme oranına sahiptir. Hemik olmayan demirin vücuda emilmesinde et, askorbik asit, lif, fitatlar, polifenoller gibi bilinen etkenlerin yanı sıra, kazeinofosfopeptitler ve frukto-oligosakaritler/probiyotik özellikleri gibi yeni belirlenen bazı etkenler de rol oynamaktadır. Kalsiyum hem et hem de bitkisel kaynaklı demir emilimini azaltmaktadır. Diğer yandan askorbik asit demir emilimini artıran bir etken ve dolayısıyla yemeklerde limonata veya portakal suyu içilmesi, narenciye tüketilmesi önerilmektedir.

Rusya’da kadın ve çocuklar üzerinde yürütülen bir çalışmada yemek sırasında çayla birlikte portakal suyu verilmesiyle emilen demir oranında üç misline kadar artış sağlanabildiği gözlenmiştir.

Fosfat tuzları ve mineraller; tahıllar, fındık-ceviz-badem gibi yemişler, bazı meyve ve sebzelerde ‘fitatlar’ halinde depolanmaktadır. Sağlıklı gıdalar olarak bildiğimiz lifli, kepekli gıdalar ve yulaf ürünleri bilhassa fitat bakımından zengindir. Yapılan çalışmalar, yemek sırasında bu ürünlerin alınan miktarına bağlı olarak artan şekilde bu ürünlerin kullanılmasıyla yemeklerdeki demir emiliminin önemli ölçüde azalabileceğini ortaya koyuyor (ilgilenenler için 2 miligram fitat için yüzde 18 ve 250 miligram fitat için yüzde 82 azalma). Yemeklerde askorbik asit taşıyan içeceklerin (limonata, portakal suyu) kullanılması fitatların bu olumsuz etkisini azaltmaktadır.

ÇAYI LİMONLA TÜKETİN

Et kaynaklı hemik-demirin, kalsiyum hariç diğer beslenme etkenlerinden etkilenmeden oldukça yüksek miktarlarda emilebilmesi nedeniyle, yeterli miktarlarda sığır eti, tavuk ya da balık eti tüketen kişilerde yiyeceklerin çayla tüketilmesinde herhangi bir sorun görülmemektedir. Sadece hamile kadınlar ve küçük çocuklar gibi risk gruplarında dikkatli olunması önerilmektedir. Ancak, demir kaynağı olarak et yerine sadece bitkisel kaynaklı hemik olmayan -demiri kullanan kişilerde, özellikle vejeteryanlarda, çayın yemekle birlikte tüketilmesinin demir emiliminin azalmasına yol açabileceği bildirilmektedir.

Deneysel çalışma sonuçları, siyah ya da yeşil çayın yemeklerden 1-2 saat sonra öğün aralarında içilmesinin bitkisel kaynaklı demir emilimi üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağını ortaya koymaktadır. Özellikle çayın limonla birlikte tüketilmesi demir emilimini artırmaktadır.

Star



Bu haber 951 defa okundu.


Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.




    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    3,565 µs