En Sıcak Konular

Emre Aköz


Emre Aköz
0 0 0000

Askerin demokratik denetimi nasıl olmalı?



Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV), 'Yeni Anayasa'ya ilişkin temel ilkeleri açıkladı.
ilişkin temel ilkeleri açıkladı.
Bu ilkeler... Kimlik-dil-eğitim talepleri... Din-laiklik tartışmaları... Vatandaşlığın tanımı gibi temel sorunlara demokratik çözümler sunuyor...
Elbette hepsi önemli bunların... Ama beni en çok askerin konumu ilgilendiriyor.
Çünkü bu kurum gücünü halkın oyundan değil, nihayetinde elindeki silahtan alıyor.
Dolayısıyla siyasete "dışarıdan" müdahale eden askeriyenin, demokratik denetime tabi olması şart!

***
Hasan Cemal, Ümit Cizre, Mustafa Erdoğan, Cengiz Güleç, Etyen Mahçupyan, Ergun Özbudun, Can Paker, Tosun Terzioğlu, Serap Yazıcı ve Mehmet Salih Yıldırım'dan oluşan TESEV Anayasa Komisyonu askeriyeyi özetle şöyle konumlandırıyor:
 Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı'na bağlanmalı.
 GK Başkanı, Bakanlar Kurulu tarafından atanmalı.
 Yüksek rütbeli subayların terfilerinde nihai yetki Bakanlar Kurulu'nda olmalı.
 İçişleri Bakanlığı'na bağlı olan Jandarma'nın tayin ve terfileri sivil makamların kararına tabi olmalı.
 Milli Güvenlik Kurulu, "Milli Savunma Üst Kurulu" adı altında yeniden yapılandırılmalı. Kurul, belli aralıklarla değil, ancak Bakanlar Kurulu lüzum gördüğünde toplanmalı.
 Başbakanın başkanlık edeceği Kurulda, askeriyeyi sadece GK Başkanı temsil etmeli.
 Tüm savunma harcamaları Sayıştay tarafından denetlenmeli... Ayrıca harcama stratejileri, ilgili sivil uzmanlarca "yerindelik" denetimine tabi tutulmalı.
Vesayet mekanizmasını çalıştıran yasa ve yönetmeliklerin sistemden temizlenmesi gibi, başka öneriler de var raporda ama en belirgin ilkeler bunlar.
Peki, bunlar yeterli olacak mı?
Yani: Vesayeti bitirecek mi?.. Darbeleri engelleyebilecek mi?

***
Vesayet sisteminin iki temel boyutu var:
1) Yasal boyut: Askeriye, MGK aracılığıyla, örneğin, ormanlara bile karışıyor. (Rahmetli Bülent Tanör'ün çalışmalarından öğrenmiştik bunları.)
2) Gri boyut: Sivil bürokrasiyi, medyayı, paralel-gizli örgütleri, kimi sol ve sağ grupları, yurt savunması için kendisine verilmiş araçları kullanarak siyaseti şekillendiriyor, engelliyor, veto ediyor.
Rapordaki öneriler, vesayet mekanizmasının "yasal boyutunu" ciddi biçimde geriletirken, olayın "gri boyutunu" da demokrasi lehine etkiliyor.
Peki ama bu kadarı askeriyedeki darbe heveslilerinin şevkini kırmaya yeter mi?
Ergun Özbudun, Ümit Cizre ve Serap Yazıcı, demokratik bir anayasanın ancak bu kadar ileri gidebileceği kanaatinde...
Yani bunca düzenlemeye rağmen, hâlâ birileri o gücü ve meşruiyeti bulabiliyorsa, darbeye karşı yapacak bir şey yok.

***
Bense bu konu üzerinde daha fazla kafa yorulması gerektiğini düşünüyorum.
İnsanlığın sorunlar karşısında bulduğu çok sayıda çözüm olabiliyor.
Örneğin Samuel Huntington'ın geliştirdiği, "askeriyenin objektif ve sübjektif denetimi" kavramı...
Eski GK Başkanı İlker Başbuğ söz ettiği için, olayın sadece "objektif denetim" boyutu biraz tartışıldı.
Askerlerin, "Ben işimi en iyi biçimde yaparım, siyasete karışmam" diyen bir meslek bilincine sahip olmasına objektif denetim deniyor.
Buna karşılık, hem bizim askerler, hem de konuyla ilgili entelektüeller, sübjektif denetimi konuşmaktan özenle kaçınıyor.
Çünkü sübjektif denetimde, sivil otorite doğrudan kışlanın içine giriyor. Yani, futbol tabiriyle, askerlere, "bire bir markaj" uyguluyor.
Sanırım böyle bir denetim gücüne ulaşan sivil otoritenin, diktatörlük eğilimleri göstermesinden çekiniyorlar.
"Askeriyenin sübjektif denetimi" kavramı, uygulanmasa dahi, bizi bu konularda düşünmeye cesaretlendirmeli.
Şeytanın avukatları nerede?

sabah



Bu yazı 1,465 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 23 Ağustos 2012 Yeni Anteplere dikkat!
    • 28 Haziran 2012 Suriye aynı zamanda Rusya'dır!
    • 21 Haziran 2012 Bunlar bizi kandırıyor
    • 23 Mayıs 2012 Tek emperyalist ABD mi?
    • 15 Mayıs 2012 Silivri izlenimleri (1)
    • 10 Mayıs 2012 Başkanlık sistemi: Valiyi halk mı seçecek?
    • 6 Mayıs 2012 Aşk olmadan meşk olur mu?
    • 3 Mayıs 2012 Çelişik mesajlar kafa karıştırıyor
    • 27 Nisan 2012 27 Nisan'ın da hesabı sorulacak mı?
    • 24 Nisan 2012 Stalinci olmak suç mu, değil mi?
    • 3 Nisan 2012 PKK'nın vesayet aracı KCK
    • 16 Mart 2012 Aleviler neden Sivas'ı 'yaptıranları' görmek istemez?
    • 9 Mart 2012 Hani kadınları eve kapatacaklardı?
    • 22 Şubat 2012 Seçilmişler, atanmışların kulu değil... Ya seçenler?
    • 16 Şubat 2012 Krizler bitmeyecek
    • 14 Şubat 2012 O ajanlara bir de böyle bakın
    • 10 Şubat 2012 2014 kavgası
    • 8 Şubat 2012 Kemalistler ve İsrail lobisi
    • 5 Şubat 2012 Müsamere kardeşliği
    • 25 Ocak 2012 Kemalistlerin baba kompleksi

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    4,616 µs