En Sıcak Konular

Bilal Kemikli



Bilal Kemikli
0 0 0000

Şehri latif kılan insan



Şehri latif kılan şey nedir? Tarihi mi? Kurulduğu mekân mı? Doğal güzellikleri mi? Havası, suyu mu? Mabetleri, mimari yapısı, köprüleri veya çeşmeleri… Nesi? Hangi yönü?

Elbette bütün bunlar ve burada sayamadığımız diğer maddi ve manevi özellikler şehri latif kılar. Şehri nazenin, güzel ve edalı kılar. Fakat şu var ki, bütün bunları anlamlandıran insandır… İnsansız şehir düşünülemeyeceğine göre, esas olan insanın kalitesi, değerlisidir. Şunu demek istiyorum: Şehri gerçek anlamda latif kılan, yetiştirdiği değerli insanlarıdır.

Hani eskiler demişler ya, “Şerefu’l-mekân bi’l-mekîn…” Şehir değerine, orada yaşayan ve daha evvel yaşamış olan insanla ulaşır. Bu böyledir; letafet, güzellik ve eda da… Evet, şehir insanla güzelleşir.

Yeşilliğin bütün tonlarını barındıran, serin suların aktığı, Drina nehri boyunca hep bu düşünce aklımın bir ucunda öyle duru veriyor.

İnsan bozulup değerini yitirince, şehir de bozuluyor ve letafetten kesafete doğru seyrediyor. Katılaşıyor şehir, adeta taş kesiliyor.

***

Bosna’nın neresine bakarsanız bakın, orada bir mezarlık karşınıza çıkacak… Bütün şehirler, hatta kimi köyler böyle. Novoseoci’deki şehitlikteyiz… Burası bir köy; rehberimizin akrabaları da bu civarda şehit olmuş. Öyle geçerken uğruyoruz, o kadar. Şehitliğin neredeyse yarısı, Kariç ailesinin erkeleriyle dolu.

Yeşilliklerin ortasında güzel bir köy. Yeni bir cami yaptırılmış; geniş avlusu olan bir cami... Lakin ortada insan yok.

İnsan hırsla hareket edince değer kalmıyor geride… Güya, din ve etnik mirastan tevarüs eden değerler, hırsın zebunu oluyor, bozuluyor, değişip dönüşüyor ve adeta insanı canavara dönüştüren bir iksir oluyor.

Tabiat göz bebeğini kaybediyor… Körleşiyor âlem. Şehir letafetini yitiriyor.

***

Sadece Serebrenica’da değil, bütün bir Bosna’da aynı vahim durumu gözlemlemek mümkün.

İnsanlık kaybolunca, vahim manzaralar şehrin güzelliklerinin yerini alıyor. Issızlaşıyor, insansızlaşıyor şehir… Kesif, daha da kesif.

TİKA’nın da destek verdiği Galeri’deyiz… O elim hadisenin kanıtlarını sergileyen bir galeri. Fotoğraflar, fotoğrafla; genç, yaşlı, asker sivil ve hatta çocuk şehitler. Onlardan geriye kalan birkaç eşya, duvara kazınmış birkaç cümle.

Bir fotoğrafın önünde uzunca bir süre duruyorum. O elim günü, korku şehri Serebrenica’yı tasvir eden fotoğraf. Kuşlar firarda, ölüm şehrinden kaçıyorlar. Pencereden bir yaşlı kadın, korku dolu nazarla bakıyor. Ötede sokak ortasında çaresiz bir yaşlı kadın gene var. Bilemem bunların tarafını, ama yaşlılar… Acının tarafı mı olur? Hangi ana evladının bu denli acımasız eli kanlı bir katil olmasını ister? Analık evrensel merhamet barındırmaz mı içinde? Belki de yaşlı oldukları için kendilerine yaşama şansı verilmiş bedbahtlar. Öyle çaresiz bakıyorlar… Kuş değiller ki, uçabilsinler. Uçup da kaçabilsinler. Bir iki araba, caddenin iki yakasına terk edilmiş. Hava kesif… Bulutlar adeta kıyameti andırıyor. Issız şehrin sokakları, korku saçıyor.

Tabiatın cennet köşelerinden birisi burası… Mekân güzel. Su güzel. Hava güzel. Fakat şehir gayet kesif, gayet bunaltıcı, gayet soğuk. Oysa aylardan temmuz; bedenen terliyor, ruhen üşüyorsunuz.

****

İnsan, çaresizlikten çare çıkartan varlık. Arayan, acıları unutan ve onlardan ders çıkaran… Yolun tam da bittiği sanılan yerde, yeniden yola koyulan varlık.

Bir başka fotoğrafın önündeyim… Siyah beyaz bir fotoğraf; yol yakınlaştıkça genişliyor ve yolun en uzak noktasında bir insan, adeta seher vakti güneşin doğuşu gibi, geliveriyor. Belli ki, sıkıntılı. Belli ki, acısı büyük. Belli ki, tedirgin. Hayır, o bütün bu menfi hallere rağmen yola düşmüş. Bir çıkış arıyor.

Yol ve insan; bendenizi derinden etkileyen iki dost… Yol insansız, insan yolsuz olmaz, olamaz.

Çare yola çıkmaktır, yeni bir yol arayışında bulunmak.

 ****

Latin köprüsünden geçip, İskenderiye mahallesinin sırtlarına doğru tırmanıyorum. Uğradığım o dar sokaklar, sürekli yokuşlarda tırmanmak, Bursa’yı, Somuncu Baba’nın fırınının olduğu bölgeleri, Molla Fenari Mahallesi’ni hatırlatıyor. Saraybosna’yı latif kılan bir kâmil insanı ziyaret maksadıyla dar sokakları birer birer tırmanıyorum.

İşte bir Gazi Ereni’nin, Uryani Dede’nin huzurundayız… Rivayet o ki, Uryani Dede Fatih’in askerlerinden biridir. Tıpkı Zincirli Dede, tıpkı Ali Paşa Camii haziresinde sırlı Ayni ve Şemsi dedeler ve tıpkı Cebbar Dede gibi. Saraybosna, biraz da dedeler şehridir.

Evet, Uryani Dede’nin huzurundayız… Saraybosna ayaklarınızın altında. Erenler şehre hep yukardan bakmışlar, adeta nazarlarıyla şehri arındırmış, latifleştirmişler. Hem alp ve hem de eren bu kâmiller; bulundukları yere huzur getiriyorlar.

Huzurda ve huzur içinde şehri temaşa ederken, orada şu cümleyi tekrar ediyorum: Şehri gerçek anlamda latif kılan, toprağında barındırdığı, yetiştirdiği değerli insanlarıdır.

Bu yazı 1,088 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 11 Nisan 2016 Öğrencime Mektup
    • 5 Şubat 2016 Sahici Büyük Kimdir?
    • 24 Ocak 2016 Aşkın Yolcuğu'na Dair
    • 1 Ocak 2016 Kar taneleri: Semada raks eden dervişler
    • 21 Aralık 2015 Eksik Gören Eksiktir
    • 10 Ağustos 2015 Çeşm-i Cihân'a Ağıt
    • 9 Temmuz 2015 Tevazu: İnsan toprağını işlemek
    • 28 Haziran 2015 Ses vermek?
    • 24 Haziran 2015 Bu kitap neden yazıldı?
    • 4 Haziran 2015 Muhalefeti mi seçeceğiz?
    • 10 Mayıs 2015 Ruhuma Sükünet Veren Şehir
    • 20 Nisan 2015 Sevgili kızım, beklemeyi bilmeliyiz
    • 5 Nisan 2015 Bedhah tuzaklara karşı
    • 9 Mart 2015 Bu iyi bir zamandır
    • 12 Şubat 2015 Oğluma birkaç not
    • 27 Ocak 2015 Öğüt Almak: Nasihatname geleneğimize dair
    • 19 Ocak 2015 Son hadiselere ve tartışmalara dair
    • 29 Ekim 2014 Dostun Bahçesinde Teferrüç Etmek
    • 14 Ekim 2014 Camide buluşalım…
    • 9 Eylül 2014 Bir Gönül Köprüsü

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    5,092 µs