En Sıcak Konular

İbrahim Karagül


İbrahim Karagül
0 0 0000

İran ABD'yi dize getirdi: Haritalar tekrar çizilecek



21. Yüzyıl'ı şekillendirecek Avrasya fay hattında, İpek Yolu'nda inanılmaz gelişmelere tanık oluyoruz. Bugün sadece baş döndürücü bir jeopolitik satranç olarak izlediğimiz karmaşık süreç yakın gelecekte çok büyük depremlere yol açacak. 19. Yüzyıl'daki Büyük Oyun'un kat be kat büyük, sert ve heyecan vericisi sahneleniyor. Yeni Ortadoğu'nun değil, yeni Asya'nın değil, yeni dünyanın şekillenişini günlük olarak izleme fırsatı verecek kadar belirgin bir süreç bu. Onlarca yıllık düşmanlıklar, dostluklar, ittifak ilişkileri derinden sarsılıyor.

Yeryüzünün merkez güçleri, bölgesel aktörlerin önünde diz çökmek zorunda kalıyor. Afro-Asya hattında çok önemli güçler devreye giriyor. Atlantik güçleri mevzi kaybediyor ya da bölgesel güçlerin önceliklerine göre politika şekillendirme yolunu seçiyor. Tarih tersine dönüyor. Birinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en sarsıcı kırılma, en köklü güç kayması, en hızlı eksen değişimleri yaşanıyor. Bugün sadece söz konusu trafiğe ilişkin adımları sıralayıp bir harita çizeceğiz. Aslında her biri çok ciddi tartışmalara ihtiyaç duyan gelişmeleri not edeceğiz.

1- Amerika ile İran, 1979'dan bu yana ilk kez bu kadar yakınlaştı. Barack Obama yönetimi, “İran'la birkaç ay içinde aynı masada yüz yüze olma” isteğini açıkça ortaya koydu. İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad “eşit ve saygı” esasına göre buna istekli oldukları cevabını verdi. İran'ın nükleer çalışmasını dünyanın öncelikli krizi haline getirenler Tahran'a altın tepsi içinde bir zafer sundular. Şii-Sünni kampları, İran'ı sınırlama projeleri, “şer ekseni” tanımı çöpe atıldı.

2- İran-ABD diyaloğu gerçekleşirse İsrail bu bölgede hiç olmadığı kadar yalnızlaşacak. Bu durum; kurulduğundan beri İsrail'in karşılaştığı en ciddi daralma anlamına geliyor. Türkiye ve İran gibi bölgesel aktörlerin öne çıkması zaten daralmayı başlatmıştı.

3- Bu küresel hareketlilik elbette yeni bir Ortadoğu dizayn edecek. Ama ABD'nin tek taraflı Ortadoğu tasarımlarının da sonuna gelindi. Bölge kendi kendini kuruyor, şekillendiriyor. Yeni Ortadoğu bölgenin kendi dinamikleri üzerine kuruluyor.

4- ABD-İran yakınlaşması Ortadoğu'da Türk-Arap ilişkileri üzerinde daha ileri düzeyde bir yakınlaşmanın temelini oluşturabilir. Türkiye'nin tarihsel birikimi güncellenebilir. Türkiye-İran arasında bir Soğuk Savaş'ın temellerini atabilir.

5- Obama'nın İran'la ilgili açıklamayı yaptığı konuşmada sarfettiği şu cümleler yeni duruma işaret ediyor: “Ekonomik kriz felakete dönüşebilir. Geçtiğimiz pazartesi Miami, Florida'da 35 itfaiyecinin alınacağı iş için bini aşkın kadın ve erkek sırada bekledi. Geçtiğimiz ay 598 bin kişi işsiz kaldı. Bu, Maine eyaletinde neredeyse herkesin işsiz kalması gibi bir durum.” Ekonomik kriz, Amerika'yı içe kapanmaya, uzlaşmaya, işbirliğini, kendini kurtarma çabasına, yayılmacı politikalarını gözden geçirmeye zorluyor. Aslında krizin kendisi Amerika'yı dize getiriyor, güç kaymalarına zemin hazırlıyor.

Daha özel bilgiler aktaralım.

6- Yeni ABD yönetimi Irak'tan çekilirken bütün dikkatini Afganistan-Pakistan'a yöneltti. Obama kabinesi bölgede büyük çıkışa hazırlanıyor. Kriz, Ortadoğu'dan yeni bölgeye kayıyor. Tam bu dönemde Afganistan'daki ABD-NATO birliklerinin Pakistan üzerinden lojistik hattı kesildi. Yeni yollar aranıyordu.

7- Özbekistan'dan sonra Kırgızistan da topraklarındaki ABD askeri üssünü kapatma kararı aldı. Manas üssü, 2001 yılında Afganistan için açılmıştı. 2005'teki ABD destekli Kadife Devrim tersine döndü. Washington şimdi Tacikistan'la pazarlık yapıyor.

8- Daha ilginç bir durum var: NATO, üye ülkelere İran hattını tavsiye ediyor. İttifak komutanı General John Craddok; “Destek hattı için İran toprakları kullanılmalı. Bütün taraflarla pazarlık yapmalıyız. Tabii İran'la da. Bu konuda pragmatik bir yaklaşımımız var” diyor.

9- İran-ABD yakınlaşması gerçekleşirse bu hat devreye girebilir. O zaman, Doğu Karadeniz limanları, Trabzon lojistik istasyon halin gelecektir. Türkiye-İran-Afganistan… ABD ve NATO için en elverişi yollardan biri. İşte o zaman çok büyük bir Karadeniz tartışması yaşayacağız.

10- ABD Tacikistan'la anlaşırsa, Duşanbe (Tacikistan'ın başkenti), Herat (Afganistan), Meşhed (İran) demiryolu hattı inşasına destek verecek. Türkiye-İran hattı kullanılırsa belki de Doğu Karadeniz'e demiryolu yapımı bile gündeme getirilir.

11- Afganistan'daki Taliban'ın devrilmesinde ve Saddam rejiminin çökertilmesinde, İran'ın dolaylı desteğini gören Washington, yeniden Afganistan-Pakistan coğrafyasına dönerken benzer bir desteği tekrar sağlamaya çalışıyor.

12- ABD-İran yakınlaşması, bölgesel dengeleri derinden sarsacağı gibi, küresel düzeyde yeni bir saflaşmayı da beraberinde getirecek. Yine Ortadoğu-Orta Asya enerji kaynaklarıyla boru hattı rekabeti üzerinde de etkili olacak. Türkiye dahil, bir çok ülke, yeni duruma göre yeni pozisyon tanımlaması yapmak zorunda kalacak.

13- Bütün haritalar yeniden çizilecek, bütün hesaplar yeniden yapılacak, bütün oyunlar yeniden kurulacak, bütün barış ve çatışma stratejileri yeniden tasarlanacak.

14- Coğrafya kendi oyununu oynadı. Tahran çok büyük bir zafer daha kazandı!

yenişafak



Bu yazı 1,121 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 20 Nisan 2012 Türk-Kürt-Sünni..
    • 30 Mart 2012 Suriye satrancı, İsrail'e askeri üs
    • 16 Şubat 2012 En tehlikeli ihtimal: Ya savaş tersine dönerse!
    • 10 Şubat 2012 Hesaplaşma: Kim kimi tasfiye edecek?
    • 2 Aralık 2011 Bitti Esad, gerçekten bitti..
    • 18 Kasım 2011 Artık, Suriye ile savaş halindeyiz!
    • 9 Eylül 2011 Evet, Tahrir'de konuş! Tarihi değiştir! De ki...
    • 18 Ağustos 2011 İran-Suriye ve PKK: O 'kart' yine masada..
    • 10 Ağustos 2011 Altı saat ne konuştular?
    • 27 Temmuz 2011 Ölüm koalisyonu Haçlı savaşçıları..
    • 22 Temmuz 2011 Avrupa Birliği parçalanıyor..
    • 29 Nisan 2011 Cuma, öfke, kan...
    • 10 Şubat 2011 Barış beklerken savaş gelmesin!
    • 31 Aralık 2010 Bir casusa bu kadar para veriliyor mu!
    • 29 Aralık 2010 İki not ve bir kirli ittifak!
    • 24 Eylül 2010 İsrail-PKK bağlantısı bu işi bozabilir mi?
    • 3 Şubat 2010 Bu toplantı hiç de hayra alamet değil!
    • 17 Aralık 2009 İran-Suudi savaşına doğru mu gidiyoruz?
    • 8 Aralık 2009 Reşadiye'den kim ne mesaj veriyor?
    • 28 Ekim 2009 Birileri tarih yapıyor, bunu kimler yazacak?

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    3,941 µs