En Sıcak Konular

Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta



Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta
0 0 0000

Biri bizi aldatıyor



İlaç endüstrisinin daha çok kâr etmek için yaptığı ‘oyunlar’ a hergün bir yenisi ekleniyor. Gerçi ilacı gazoz, sakız, parfüm… gibi herhangi bir tüketim ürünü olarak gören sektörün bu dalaverelerine alışmıştık, ama dünyanın en büyük ilaç şirketine karşı ‘bilimi maniple ettiği iddiasıyla’ dava açıldığı haberini okuyunca ‘Bu kadarı da olmaz’ diye şaşırmamak da elde değil.

Davanın ‘bir numarası’, Pfizer’ in bizde de satılan Neurontin isimli ilacı. Pfizer, öyle merdiven altında fason ilaç üreten ‘kendi halinde’ bir firma değil, bugüne bugün dünyanın en büyük ilaç firması. Her sene milyonlarca kutu ilaç satıp milyarlarca dolar kâr ediyor. Dünyanın en çok satılan ilaçlarının birçoğu Pfizer’ in.

Neurontin Amerika’ da FDA’ nın onayı ile 1994 yılında epilepsi (sara) hastalığı tedavisinde kullanılmak üzere piyasaya veriliyor. Kısa zamanda da pek çok doktor tarafından benimseniyor ve reçetelerde boy göstermeye başlıyor. İlacı kullanan hasta sayısı her geçen gün hızla artıyor. Buna rağmen, firmanın pazarlama bölümü satışlardan hiçbir şekilde mutlu olmuyor. Hatta dünyadaki tüm epilepsi hastaları ilaçlarını bırakıp Neurontin’ e başlasalar bile bunların ‘tabiatları gereği’ tatmin olmaları gene de imkânsız.

Düşünüyorlar… taşınıyorlar… ve sonunda ilacın daha çok satılması için akıllarına müthiş bir fikir geliyor. O da ilacın, çok daha yaygın olan başka hastalıklar için de kullanılmasını sağlamak. Buna ‘off-label’ yani ruhsat dışı kullanım adı veriliyor. Aslında çok doğru bir uygulama olmasa da birçok ilaç bu şekilde kullanılabiliyor, ancak bir ilacın prospektüsünde belirtilmeyen hastalıklarda kullanımı için pazarlama faaliyetleri yürütmek kesinlikle yasak.

Gelin görün ki, firmanın pazarlama bölümü yasak-masak dinlemiyor ve illegal promosyonlarla ilacın baş ağrısı, migren, bipolar bozukluk, sinirsel ağrılar başta olmak üzere en az bir düzine hastalık için de reçete edilmesini sağlıyor.

Öyle ki, çok sınırlı kullanım alanı olabilecek bir epilepsi ilacı sanki dünyada epilepsisi olmayan insan kalmamışçasına leblebi gibi satılmaya başlıyor. Neurontin, kısa zamanda blockbuster yani hasılat rekorları kıran bir ilaç olmayı başarıyor. 2003 yılında en çok satılan ilk 50 ilaç arasına giriyor. Sadece Amerika’ daki yıllık satış rakamları 2 milyar doları geçiyor. Bu arada satışların yüzde 90’ ının ruhsat dışı hastalıklar için gerçekleştiğini tahmin etmişsinizdir sanırım.

Milyonlarca dolarlık harcamalarla satışlar artıyor, ama bu yasadışı promosyonlar da cezasız kalmıyor ve Pfizer 2004 yılında bundan dolayı suçlu bulunarak 430 milyon dolar ceza ödemeye mahkum oluyor. Belki yöneticiler bu karara ‘Tamam, bu işten bu küçük cezayla sıyrıldık’ diye seviniyorlar, ama olay burada bitmiyor.

Geçtiğimiz günlerde Boston’ da firma hakkında yeni bir dava daha açılıyor. Pfizer, şimdi de bilim dünyasının açıkça aldatmak ve bilimsel gerçekleri gizlenmek gibi taammüden adam öldürmekten farksız çok ağır bir suçlama ile karşı karşıya.

Açılan davada, şirkete ait binlerce dokümanı inceleyen uzmanlara göre yapılan oyunlar şunlar: İlacın başka hastalıklar için etkili olmadığı sonucuna varan çalışmaların yayınlanmasının geciktirilmesi veya durdurulması… negatif sonuçların pozitif algılanmasını sağlamak için çalışmaların dizaynı ile ve verilerle oynanması… sonuçları nötralize etmek için negatif  bulguların pozitif  sonuçlarla harmanlanması…

Bu dokümanları inceleyen uzmanlardan biri olan Kay Dickersin görüşlerini ‘Bu yapılanlar etik dışı, bilime zarar verici ve halk sağlığı için de çok tehlikeli’ sözleriyle özetlerken, avukat Thomas Grene ise ‘Pfizer’ in bilimi suiistimali ve etik dışı davranışı, doktorların çok önemli hastalıklar için etkisiz ilaçları milyonlarca hastaya yazmalarına ve milyarlarca doların hastaların ve sigorta şirketlerinin cebinden ilaç firmasının kasasına girmesine yol açtı’ şeklinde açıklamalarda bulunuyor.

Buna karşılık Pfizer ise verileri maniple ettiği iddialarını reddediyor ve  ‘’Araştırma sonuçları bunların nerede yapıldığına ve sonuçlarının ne olduğuna bakılmaksızın, olumlu ve olumlu yönleri kısıtlılıkları da tartışılarak  objektif, doğru, dengeli ve tam olarak bildirilmiştir.’’ diyor.

Diyor, ama eldeki deliller bunu doğrular nitelikte değil.  Meselâ, yayınlanmayan ve sonuçları olumsuz olan önemli bir araştırma için ‘Biz onu en az iki dergiye gönderdik, ama yayın için kabul edilmedi; ne yapalım yani?’ diyorlar. Ancak, bu dergilerden birinin editörü araştırmayı ‘firmanın birçok bölümdeki önyargılarından’ dolayı reddettiklerini bildiriyor. Pfizer’ in de,  bu redde büyük bir memnuniyetle karşı çıkmadığı anlaşılıyor.

Gelelim neticeye...

Cardura… Duocid… Felden Flash… Deltacortil… Lipitor… Lustral… Norvasc… Zitromax ve tabii ki Viagra. Bunlar ilaç devi Pfizer’ in tüm dünyada peynir-ekmek gibi satılan, herkesin bildiği onlarca ürününden sadece bazıları.

Eldeki deliller ve uzman görüşleri ne kadar çok ve kuvvetli olsa da insanın gene de böyle bir dünya devinin daha çok kazanmak için illegal yollara başvurmuş olması ihtimaline inanası gelmiyor.

Hele de Viagra’ yı üreten bir firmanın!



Bu yazı 14,726 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 31 Ekim 2014 Günde 3 bardak süt kemik kırığı ve ölüm riskini artırıyor
    • 14 Mayıs 2013 Akademik sahtekârlık geleneğinin kime ne zararı var
    • 11 Aralık 2012 Yakında ruh hastası olmayan kalmayacak
    • 9 Ekim 2012 Bir Türk tıp alanında Nobel alabilir mi?
    • 3 Ekim 2012 Burun damlaları ile aldatılıyor muyuz?
    • 2 Ekim 2012 Kimi kime şikâyet edelim?
    • 1 Ekim 2012 Türkiye'de mamografi taramaları rezaleti
    • 16 Eylül 2012 Mamografi taramalarına karşıyım
    • 10 Eylül 2012 Modern tıbbın son numarası: Aşırı teşhis
    • 8 Eylül 2012 Mamografi kanser riskini arttırıyor
    • 7 Eylül 2012 Benzer ilaç nedir?
    • 28 Ağustos 2012 Meme taraması saç taramaya benzemez
    • 14 Ağustos 2012 Antibakteriyel ürünlerdeki büyük tehlike
    • 6 Ağustos 2012 Sağlıklı suda hiçbir mikrop olmamalıdır
    • 30 Temmuz 2012 Enerji içecekleri yasaklanmalıdır
    • 23 Temmuz 2012 Damacana mı musluk suyu mu?
    • 10 Temmuz 2012 İlaç tanıtımında bundan iyisi Şam'da kayısı
    • 23 Haziran 2012 Bir sağlık haberi skandalı
    • 13 Haziran 2012 Ot-Çöp tüccarlarından alacağımız dersler de var
    • 17 Nisan 2012 Sönmez gene döndü

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    5,889 µs